Nằm trong lòng dãy núi Phi Lai, có địa thế lưng tựa vào núi, hai bên là "tả Thanh Long - hữu Bạch Hổ", chùa Địa Tạng Phi Lai được mệnh danh chốn tiên cảnh giữa lòng núi rừng, nơi lưu giữ truyền thống văn hóa - lịch sử.
Chùa còn có tên cũ Đùng, tọa lạc ở xã Thanh Bình (Ninh Bình), trước đây thuộc xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam cũ. Theo nhiều tài liệu ghi chép, chùa được xây dựng từ thời nhà Lý, khoảng thế kỷ XI, với quy mô rộng lớn hơn 100 gian, được coi như trung tâm Phật giáo quan trọng, thu hút nhiều tăng ni, phật tử đến tu học và chiêm bái.
Chùa đã trải qua nhiều biến cố, đặc biệt là trong giai đoạn chiến tranh và những năm dài bị lãng quên, xuống cấp, khiến cho cảnh quan hoang phế, nhiều hạng mục bị hư hại nghiêm trọng.
Tháng 12/2015, Đại đức Thích Minh Quang đã tiếp nhận và phục dựng lại chùa. Khi tiến hành khôi phục, thầy Thích Minh Quang đã đổi tên thành Địa Tạng Phi Lai tự. Tên gọi xuất phát từ niềm tin Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát luôn hiện diện và che chở cho chúng sinh. Tên "Phi Lai" bắt nguồn từ câu chuyện vua Tự Đức ghé thăm chùa và thốt lên sẽ không quay lại nữa, nhưng sự hồi sinh của chùa đã minh chứng cho sự "trở lại" mạnh mẽ, như ý nghĩa tên gọi.
Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự thu hút nhiều dân địa phương và du khách. Đây không chỉ là nơi thờ tự mà còn mang đến sự thanh tịnh và thoải mái trong tâm hồn.
Di chuyển
Chùa nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 70 km, thuận tiện cho chuyến đi về trong ngày.
Với xe cá nhân, du khách di chuyển theo hướng cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, ra tại nút giao Liêm Tuyền, sau đó vào đường tỉnh Thanh Phong - Thanh Lưu - Liêm Sơn để đến chùa. Thời gian di chuyển khoảng một tiếng.
Với xe khách, du khách mua vé tại bến xe Giáp Bát hoặc Mỹ Đình với tuyến Hà Nội - Ninh Bình, xuống tại ngã ba Xuân Trường (Thanh Liêm) bắt xe ôm hoặc taxi vào chùa.
Với xe buýt, du khách bắt xe số 29 (tuyến Giáp Bát - Kim Sơn), đi dọc theo Quốc lộ 1A.
Ngoài ra, dịch vụ xe limousine đón tận nhà và đỗ tại cổng chùa có giá vé từ 130.000 đồng một chiều, tùy thuộc vào từng nhà xe.
Kiến trúc và cảnh quan
Chùa Địa Tạng Phi Lai nổi bật với kiến trúc truyền thống, hài hòa với thiên nhiên, tạo không gian thanh tịnh và yên bình. Chùa được xây dựng theo thế "tọa sơn hướng thủy", bố cục thường thấy trong kiến trúc tâm linh Việt Nam.
"Tọa sơn", đại diện cho sự vững chãi, được che chở và có điểm tựa phía sau, giúp công trình tránh được các luồng gió mạnh và tạo cảm giác kiên cố. Ngược lại, "hướng thủy", tượng trưng cho sự hanh thông, là nơi đón nhận nguồn năng lượng tích cực và sự sinh sôi của vạn vật.
Sự kết hợp giữa núi và nước tạo nên sự cân bằng về âm dương, giúp ngôi chùa tụ hội linh khí và mang lại không gian thanh tịnh. Địa thế này giúp công trình hòa quyện với thiên nhiên, tạo nên vẻ đẹp uy nghiêm nhưng vẫn thoáng đãng, giúp người hành hương dễ dàng tìm thấy sự bình yên khi vãn cảnh.
Chùa có tòa Tam Bảo lớn nhất với tượng Đức Địa Tạng. Bên phải là nhà thờ Tổ thờ các vị sư trụ trì theo các đời. Ngoài ra còn có tòa điện nhỏ thờ Phật Bà Quan Thế Âm, Đức Ông và Đức Thánh Hiền, tháp Phổ Đồng, hành lang chuông gió, khu nhà ở (dành cho tăng ni - phật tử trong chùa), khu giảng đường (nơi các tăng ni - phật tử nghe sư trụ trì giảng đạo hàng ngày và diễn ra các khóa tu), khu nhà khách (dành cho những du khách thập phương và những người tham gia các khóa tu, các trải nghiệm tại chùa).
Đường vào chùa trải sỏi trắng thay vì lát gạch đỏ, với 12 vòng tròn tượng trưng cho 12 nhân duyên của con người theo triết lý Phật giáo. Du khách được khuyến khích bước trên những phiến đá để giữ sự trang nghiêm.
Trong khuôn viên, khách sẽ tìm thấy các khu vườn rau, trái cây, thảo dược do các sư cùng người dân chăm sóc. Dưới chân núi, nhà trồng nấm khoảng 20 m2 cung cấp lương thực sạch cho các bữa lẩu chay hoặc để làm ruốc.
Bao quanh chùa là rừng thông xanh, vườn thiền, ao sen, khu vực thưởng trà. Chùa bố trí ghế, võng và phòng trà cho du khách thư giãn, ngắm cảnh.
